P109-M na Nawalang Buwis: Kawit Mayor Angelo Aguinaldo, Binulgar ng COA

P109-M na Nawalang Buwis: Kawit LGU, Binulgar ng COA sa Matinding Kapabayaan at Korapsyon sa Panahon ni Mayor Aguinaldo

Kawit, Cavite — Isang nakakagulat na ulat mula sa Commission on Audit (COA) ang naglantad ng malawakang kapabayaan ng Pamahalaang Bayan ng Kawit sa ilalim ng liderato ni Mayor Angelo Emilio Aguinaldo, matapos mabunyag ang hindi paghabol at paniningil sa mahigit P109 milyon na delinquent Real Property at Special Education Taxes (RPT at SET).

Sa COA Audit Report para sa taong 2021, kinilala ang kabiguan ng LGU na ipatupad ang mga legal na remedyo sa ilalim ng Republic Act 7160 o Local Government Code of 1991, partikular ang Sections 256, 258, at 260, na nagtatakda ng mga hakbang upang maningil ng buwis sa ari-ariang hindi nabayaran.

Ayon sa dokumento, umabot sa eksaktong P109,841,225.86 ang hindi nakolektang buwis — salaping dapat sana’y naipondo para sa mga serbisyong panlipunan, imprastruktura, at ang lumalalang kakulangan sa pondo ng bayan.

30 Milyong Piso, Lipas na sa Paniningil

Ang mas nakababahala, ayon sa COA, ay ang P30.4 milyon o halos 28% ng kabuuang hindi nakolektang buwis ay mahigit limang taon na ang edad, dahilan upang hindi na ito mahabol sa legal na paraan alinsunod sa Section 270 ng RA 7160. Dahil dito, tuluyan nang nawalan ng karapatang singilin ang LGU, at tila isinuko na lang ang milyun-milyong pisong para sa kaban ng bayan.

Anong Ginawa ni Mayor Aguinaldo?

Imbes na tugunan ang problema, nabigo si Mayor Aguinaldo na magpatupad ng mga nararapat na hakbang. Ayon sa ulat, hindi sinunod ng LGU ang simpleng mandato tulad ng paglalabas ng Notice of Delinquency, pag-isyu ng warrant of levy, at ang pagpapa-advertise at pagbebenta ng ari-ariang hindi nabayaran ng buwis.

Sa madaling sabi, may malinaw na paglabag sa mandato ng batas — isang administratibong kapabayaan na maaaring ituring na porma ng katiwalian o gross negligence sa ilalim ng batas.

COA: Magpasa ng Plano, Panagutin ang Opisina ng Ingat-Yaman

Mariing inirekomenda ng COA na atasan ng alkalde ang Municipal Treasurer na magsumite ng detalyado, tiyak, at may takdang-panahong plano upang habulin ang mga delinquent taxes, gamit ang mga probisyon ng batas. Ngunit sa tugon ng opisina ni Municipal Treasurer, lumabas na “outdated” daw ang mga rekord at nangangako pa lamang silang susunod sa mungkahi ng COA.

Panahon ng Kawalang-Aksyon, Sino ang Nakikinabang?

Habang ang pondo ng bayan ay hindi nakokolekta, lumalakas ang espekulasyon ng mga mamamayan: Sino ang nakinabang sa kapabayaang ito? Sino ang mga may-ari ng ari-ariang hindi siningil? May bangayan ba ng interes sa loob ng LGU?

Hindi malayong isipin na may umiiral na “special treatment” sa ilang malalaking property owner, o di kaya’y sinadyang hindi singilin para mapaboran ang iilang malalapit sa kapangyarihan.

Panawagan ng Mamamayan: Imbestigasyon Ngayon Na!

Ang kabiguan ng Kawit LGU sa pangunguna ni Mayor Aguinaldo ay hindi simpleng administrative lapse. Ito ay isang malinaw na pagkakait sa taumbayan ng nararapat na serbisyo, isang uri ng pandaraya sa kaban ng bayan, at posibleng may kaakibat na korapsyon.

Hiniling ng mga mamamayan na magsagawa ang DILG, Ombudsman, at COA ng mas malalim na imbestigasyon, at panagutin hindi lamang ang Municipal Treasurer, kundi pati ang mismong alkalde na siyang may pinakamataas na pananagutan sa pamahalaan.